วันนี้ผมจะพาคุณมารู้จักประวัติความเป็นมาของเจ้าปลาแฟนซีคาร์พหรือปลาคาร์พนั่นหละครับหรือจะเรียกแบคนญี่ปุ่นว่า โค่ย (Koi) เจ้าปลาคาร์พเนี่ยเป็นปลาน้ำจืดที่คนส่วนใหญ่นิยมนำมาเลี้ยงเพื่อความสวยงามเนื่องจากลำตัวของปลาคาร์พมีสีสันสดใส แต่จริงๆแล้วมันพัฒนามาจากปลาไนธรรมด๊า ธรรมดาเนี่ยหละครับซึ่งปลาไนธรรมดาก็จะมีสีพื้นๆไม่ฉูดฉาด ส่วนต้นกำเนิดของปลาชนิดนี้ปัจจุบันแล้วอยู่ที่ประเทศอิหร่านครับแต่ประเทศที่รู้จักปลาไนเป็นประเทศแรกจริงๆก็คือจีนครับ ชาวจีนนำปลาไนมาทำเป็นอาหารแต่มีปลาไนบางตัวเกิดกลายพันธุ์ขึ้นมาครับกลายเป็นสีส้มเฉยเลย ชาวจีนเลยนำมาเลี้ยงเพื่อความสิริมงคลและ ต่อมาปลาไนก็เป็นที่รู้จักในประเทศญี่ปุ่น ชาวญี่ปุ่นที่จ.นิงะตะนำปลาไนเหล่านี้มาเลี้ยงเพื่อเป็นอาหารเมื่อถึงคราวที่ขาดแคลนอาหารในช่วงฤดูหนาว และหลังจากนั้นอยู่ดีๆก็เกิดมีปลาคาร์พตัวนึงมีสีแดงและสีขาวทั้งตัวขึ้นมาชาวบ้านญี่ปุ่นเชื่อว่ามันเกิดจากการผ่าเหล่าผ่ากอแน่ๆ เลยตั้งชื่อให้กับสายพันธ์นี้ว่า โคฮากุ จากนั้นต่อมาในปีค.ศ. 1870 ก็ได้มีศูนย์กลางการเพาะเลี้ยงปลาคาร์พเกิดขึ้นในญี่ปุ่น ทำให้ปลาคาร์พเป็นที่นิยมอย่างแพร่หลายมากขึ้น มีการจัดการประกวดสายพันธ์ของปลาคาร์พจนกลายมาเป็นหนึ่งในวัฒนธรรมของญี่ปุ่นไปเลย ปลาคาร์พถูกนำมาทำเป็นอาหารอีกครั้งในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2เพราะว่าที่ญี่ปุ่นเกิดภาวะขาดแคลนอาหารจนเมื่อสิ้นสุดสงคราม ยังคงมีผู้ที่รักษาสายพันธุ์ปลาคาร์พไว้ได้และได้นำมาฟื้นฟู พัฒนาและสืบสายพันธุ์ต่อมาจนกลายมาเป็นปลาคาร์พหรือปลาแฟนซีคาร์พในปัจจุบัน ปลาคาร์พถูกนำเข้ามาในประเทศไทยอย่างเป็นทางการในช่วงปีพ.ศ.2493โดยนำเข้ามาจากญี่ปุ่นเพื่อนำมาเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม มีราคาที่สูงมาก พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภาณุพันธ์ยุคล นำปลาคาร์พเหล่านี้มาเลี้ยงเพื่อให้เป็นปลาพ่อพันธ์แม่พันธุ์ และได้ทรงให้ชื่อภาษาไทยไว้ว่า ปลาอัมรินทร์ ส่วนทางด้านกรมประมงเรียกปลาคาร์พเหล่านี้ว่าปลาไนสี ปลาไนญี่ปุ่น ปลาไนแฟนซีหรือปลาแฟนซีคาร์พในปัจจุบันนั่นเอง

เราจะมาพูดถึงหลักการที่แสนจะง่ายในการเลือกซื้อปลาคาร์พ ก่อนที่คุณจะตัดสินใจเลี้ยงปลาคาร์พคุณควรจะเตรียมสิ่งต่างๆให้พร้อมทั้งความรู้เบื้องต้นเรื่องปลาคาร์พ ทั้งบ่อเลี้ยงปลาคาร์พในพื้นที่ที่เหมาะสม และที่สำคัญปัจจัยของคุณหากคุณมีปัจจัยเพียงพอที่จะเลี้ยงโดยไม่เดือดร้อนทีนี้ คุณก็สามารถนำปลาคาร์พมาเลี้ยงได้เลย แต่ก่อนที่คุณจะนำปลาคาร์พสักตัวมาเลี้ยงคุณก็ต้องทราบถึงวิธีการเลือกดูลักษณะของปลาคาร์พว่าลักษณะแบบไหนถึงจะเรียกว่าเป็นปลาคาร์พลักษณะดี เหมาะที่จะนำมาเลี้ยง อยากแรกที่คุณต้องดูคือลวดลายของปลาคาร์พให้คุณดูว่าปลาคาร์พที่คุณจะนำมาเลี้ยงนั้นจะต้องมีสีสันและลวดลายที่ชัดเจน มีสีที่เข้ม ผิวดูสะอาดสะอ้าน และที่สำคัญจะต้องมีความสมดุลของสีและลวดลายทั้งซ้ายขวาหน้าหลัง จากนั้นคุณก็มาสังเกตที่โครงสร้างของปลาคือสังเกตที่หัว ปาก ตา ครีบอก ครีบหลังและครีบหางว่าแต่ละส่วนนั้นมีลักษณะขาดหรือแหว่งบ้างไหม และที่สำคัญคือควรสังเกตว่าลำตัวของปลานั้นคดหรือไม่ ลักษณะของปลาคาร์พที่ดีเหงือกของมันไม่ควรจะกาง และสังเกตการว่ายของปลาคาร์พควรเลือกปลาที่ว่ายน้ำรวดเร็วว่องไวและแข็งแรง ไม่ควรเลือกปลาที่ว่ายหัวทิ่ม ว่ายหลังลอย หรือว่ายแยกตัว หากคุณต้องการปลาที่มีรูปทรงสวยควรเลือกปลาเพศเมีย เพราะปลาเพศเมียมีรูปทรงอวบสมบูรณ์และสวยกว่าปลาเพศผู้ ปลาคาร์พเพศเมียมักจะชนะการประกวดต่างๆซะส่วนใหญ่ ต่อมาคุณจำเป็นต้องตรวจดูว่ามีโรคติดมากับปลาของคุณหรือเปล่า โดยพลิกดูใต้ลำตัวของปลา หากมีรอยช้ำเป็นจ้ำแดงๆ มีเนื้อแหว่ง เกล็ดหลุด หากเป็นเช่นนั้นไม่สมควรนำมาเลี้ยงโยเด็ดขาด เพราะอาจเป็นปลาที่มีพาหะนำโรคมาสู่ปลาอื่นๆในบ่อของคุณได้ สุดท้ายนี้ปลาราคาแพงใช่ว่าจะดีเสมอไป ทุกสิ่งทุกอย่างในการเลือกสรรปลาที่ดีขึ้นอยู่กับคุณว่าจะศึกษาเรื่องราวต่างๆของปลาได้ลึกซึ้งแค่ไหนเพราะส่วนใหญ่ถ้าคุณไปซื้อตามร้านค้า ร้านค้าก็จะบอกคุณว่าสวยทุกตัวเพราะเขาอยากจะขาย ฉะนั้นหากคุณรู้และเข้าใจหลักการเบื้องต้น คุณก็จะสามารถเลือกปลาที่สวยและดีมาเลี้ยงได้ไม่ยาก

สายพันธุ์ปลาคาร์พทุกชนิดต่างๆทั่วโลกมีลักษณะทางกายภาพเป็นเกณฑ์ โดยลักษณะต่างๆจะแบ่งออกมาเป็น 2 หัวข้อใหญ่ๆคือชนิดแรกชนิดมีเกล็ดเต็มตัวและชนิดไม่มีเกล็ด โดยชนิดที่ไม่มีเกล็ดนั้นจะมีชื่อเรียกอีกอย่างว่า ”Doitsu” ไว้ด้านหน้าหรือทิ้งท้าย โดยมาตรฐานแล้วเราสามารถจำแนกประเภทของปลาคาร์พได้ 10 สายพันธุ์หลักดังต่อไปนี้ 1. โคฮากุ ( Kohaku) ปลาคาร์พพันธุ์โคฮากุถือเป็นปลาอมตะของสายพันธุ์นี้เลยทีเดียว ไม่ว่าจะเป็นลักษณะลวดลายบนตัวปลา ประกอบกับสายพันธุ์นี้ยังถูกส่งไปประกวดกันมากที่สุดด้วย ต่อมาสายพันธุ์ที่ 2 ไทโชซันโชกุ หรือที่เรียกกันสั้นๆว่าไทโชซันเก้ซึ่งปลาเป็นภาษาไทยได้เวลา สามสี โดยชื่อรวมทั้งหมดแปลเป็นไทยว่าปลาสามสีแห่งยุคไท ชนิดที่ 3 โชวา ซันโชกุเป็นสายพันธุ์สุดท้ายที่ถูกจัดในกลุ่ม Big Three โดยปลาสายพุ์นี้มีความถึงยุคการปกครองในสมัยยุคไทโชนั่นเอง ชนิดที่ 4 เป็นอุจึริโมโนะ สายฑันธุ์ยอดนิยมอีกชนิดจุดเด่นของสายนี้คือสีดำที่พาดตัวเลยเส้นประสาทข้างตัวปลา ชนิดที่ 5 อาซากิ อาซากิถือเป้นสายพันธุ์ดั้งเดิมของปลาแฟนซีคาร์พ ซึ่งเป้นปลาที่กลายพันธุ์มาจากปลาคาร์พอีกที ชนิดที่ 6 ซูซุย หากสังเหตุให้ดีซูซุยจะมีลักษณะคล้ายกับปลาอาซากินั่นเองเนื่องจากเป็นปลาที่ผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่างอาซากิและปลาชนิดไม่มีเกล็ด ชนิดที่ 7 โกโระโมะ คำว่าโกโระโมะแปลตรงตัวว่าเสื้อคลุมเป็นปลาลูกผสมข้ามสายพันธุ์ของปลาอาซากิกับปลาแฟนซีคาร์พ ต่อมาชนิดที่ 8 โงชิกิ โดยปลาโงชิกิจะมีสีดำปรากฏขึ้นบนหัวพื้นขาวและส่วนหัว ชนิดที่ 9 ฮิการิ มูจิโมโนะ ถือเป็นสายพันธุ์ที่ผู้คนสับสนมากที่สุด เพราะสับสนกันในเทอมของภาษาญี่ปุ่นนั่นเอง โดยฮิการิ มูจิโมโนะถือเป้นปลาคาร์พสีเดียว แวววาวล้วนๆ และมาถึงชนิดสุดท้ายอย่างปลาคาร์พพันธุ์คินกินริน ปลาคาร์พสายพันธุ์นี้มีเกล็ดที่แวววาวระบิยระยับ ขึ้นบนตัวปลาทั่วไป

คนที่เลี้ยงปลาคาร์พหลายคนคงจะทราบกันดีอยู่แล้วว่าปลาคาร์พนั้นมีมากมายหลายชนิดซะเหลือเกิน แถมชื่อของมันก็ไม่รู้จะเรียกยากไปไหน ก็ชื่อสายพันธุ์ของปลาคาร์พที่คนทั่วโลกยอมรับให้เรียกเป็นแบบสากลนั้นมันเป็นชื่อภาษาญี่ปุ่นไงละครับ ในเชิงการค้าปัจจุบันนี้ปลาคาร์พมีการจำแนกสายพันธุ์ออกเป็น 13 สายพันธ์ โดยการแบ่งแยกสายพันธุ์ของปลาคาร์พนั้นได้แบ่งจากลักษณะ สีสันและลวยลายต่างๆบนลำตัวของปลาคาร์พนั่นเอง ปลาคาร์พทั้ง13สายพันธุ์นั้นมีอะไรบ้างเรามาดูกันเลยครับ 1.คาวาริ โมโน (Kawari Mono) เป็นปลาที่มีลักษณะแตกต่างจากพันธุ์อื่นๆโดยสิ้นเชิง มีความแปลกแหวแนวไม่เหมือนใครเพราะปลาคาร์พสายพันธุ์นี้จะเป็นจำพวกสีปลาสีดำ สีชา เป็นต้น และปลาสายพันธุ์นี้จะมีการเกิดลวยลายใหม่ๆอยู่เสมอๆจึงไม่มีลักษณะที่ตายตัว 2.เบคโกะ (Bekko) เป็นปลาคาร์พที่มีสีพื้นและจะมีจุดดำแต้มอยู่ตามสีพื้นของลำตัว เป็นปลาคาร์พที่มีสองสี เช่นพื้นขาวจุดดำ พื้นแดงจุดดำ หรือพื้นเหลืองจุดดำเป็นต้น 3.โคฮากุ (Kohaku) สำหรับสายพันธุ์นี้ต้องยกให้เป็นพระเอกยอดนิยมของปลาคาร์พเลยครับเพราะเป็นปลาที่มีคนนิยมเลี้ยงกันมากที่สุด ลักษณะของสายพันธุ์นี้ก็จะมีสีขาวที่ไม่มีตำหนิหรือร่องรอยใดๆและมีสีแดงที่สม่ำเสมอ เข้มคมชัด 4.อาซากิ ชูซุย (Asagi Shusui) เป็นปลาคาร์พที่มีเกล็ดสีฟ้าที่แนวสันหลังของปลาเรียงกันอย่างเป็นระเบียบและสวยงามและข้างลำตัว ครีบอก หางจะมีสีแดง 5.ไทโซ ซันโชกุ หรือซันเก้ (Taisho Sanshoku or Sanke) เป็นปลาคาร์พที่มี3 สีด้วยกันคือขาว ดำ และแดง โดยที่สีดำจะเป็นดวงใหญ่และดำสนิทแต่จะไม่อยู่บนหัวของปลา ส่วนบนครีบและหางจะไม่มีสีแดง 6.โชวา ซันโชกุ (Showa Sanshoku) เป็นปลาคาร์พ 3สีลักษณะเดียวกันกับสายพันธุ์ไทโซ ซันโชกุแต่ต่างกันตรงที่บนพื้นสีดำขนาดใหญ่จะมีสีขาวและแดงรวมตัวอยู่ ส่วนบริเวณครีบและลำตัวจะมีสีดำอยู่รูปของตัว Y 7. อุจิริ โมโน (Utsuri Mono) เป็นแฟนซีคาร์พ ที่มีสีดำพาดผ่านบนพื้นสีอื่น แต่จะมีสีดำมากกว่าเบกโกะ โดยจะเห็นสีดำเป็นรอยปื้นยาวพาดบนตัวปลา 8. โกโรโมะ (Koromo) เกิดจากการผสมข้ามสายพันธุ์ไขว้กันไปมาระหว่างอาซากิกับสายพันธุ์อื่นๆ โดยจะมีเกล็ดสีน้ำเงินกระจายเด่นอยู่บนลวดลาย 9. โอกอน (Ogon) เป็นปลาที่จะมีสีทอง สว่างไสวไปทั้งลำตัว ไม่มีลวดลาย ปราศจากจุดตำหนิ หรือรอยด่างใดๆ 10. ฮิการิ โมโย (Hikari Moyo) เป็นปลาที่มี 2 สี หรือมากกว่านั้น โดยจะมีอย่างน้อยหนึ่งสีที่มันเงาแวววาว 11.ฮิการิ อุจิริ (Hikari Utsuri) เป็นปลาที่มีลาดพาดสีดำเช่นเดียวกับ อุจิริ โมโน บนสีพื้นที่มีความมันเงา 12. คินกินริน (Kinginrin) เป็นปลาที่อยู่ในกลุ่มที่มีเกล็ดประกายเงินประกายทองทั้งตัว เกล็ดจะดูนูนคล้ายไข่มุก 13. ตันโจ (Tancho) เป็นปลาคาร์พที่มีสีแดงเพียงที่เดียวอยู่บนหัว รูปทรงกลมหรือทรงใดก็ได้

หลายๆท่านผู้ที่ชื่นชอบในการเลี้ยงปลาคาร์พคงสงสัยว่าเอ๊ะ เราจะรู้ได้อย่างไรว่าปลาคาร์พตัวไหนเป็นตัวผู้หรือตัวเมีย วันนี้เราจะมาแนะนำวิธีง่ายๆในการดูเพศของปลาคาร์พว่าลักษณะแบบนี้จะเป็นเพศไหน เริ่มจากใช้วิธีลูบใต้คางและลูบครีบ หากพบมีตุ่มสากๆ มีโอกาสเป็นตัวผู้สูงและหากรู้สึกว่าเนียนนุ่มมักจะเป็นตัวเมีย หลังจากนั้นให้ไปดูโครงสร้าง หากโครงสร้างกระโหลกใหญ่ปากกว้าง ส่วนใหญ่มีโอกาสเป็นตัวเมียมากกว่าตัวผู้ ต่อมาดูครีบ ถ้าครีบกลมมักเป็นตัวเมีย แต่ถ้าครีบเรียวและยาวมักเป็นตัวผู้แต่ไม่ค่อยแน่นอนใช้เพียงดูประกอบเพราะเมื่อโตขึ้นรูปครีบสามารถเปลี่ยนได้ ถัดมาเรามาดูกันที่สีผิว สีกระโหลกถ้ามีสีเหลืองกว่าตัวมีโอกาสเป็นตัวผู้มากหากขาวหรือใสอมชมพูมีโอกาสเป็นปลาตัวเมียส่วนที่ตัวสีแดงหากแดงจัดมักเป็นตัวผู้ หากแดงส้มมักเป็นตัวเมียและสุดท้ายดูที่อวัยวะเพศ หากเป็นรูรีๆมีรอยบุ๋มเป็นเส้นไม่กลม จะเป็นตัวผู้ หากรูกลมๆมากกว่ารีจะเป็นตัวเมียครับซึ่งการดูเพศในปลาคาร์พไซส์ 1-2 นั้นจะดูได้ยาก ต้องสังเกตุสีผิวปลาเป็นหลักสำคัญ เพราะบ่อยครั้งที่เราเจอปลาไซส์ขนาดต่างๆที่ไม่เท่ากัน จะทำให้เรามีโอกาสเลือกเพศได้คลาดเคลื่อนออกไปได้นั่นเอง และการสังเกตเพศของปลาคาร์พยังสามารถสังเกตจากลักษณะการว่ายได้อีกด้วยโดยหากปลาตัวเมียมักจะว่ายช้ากว่าตัวผู้เล็กน้อย เวลายูเทิร์นก็จะโบกหางแค่ช่วงข้อหาง เพราะจะติดไขมันบริเวณท้องเลี้ยวทีต้องไปทั้งลำตัวต่างจากตัวผู้เวลาเลี้ยวมักจะหักโค้งถึงช่วงกลางลำตัวด้วยเรียกว่าโค้งวงแคบมากกว่าตัวเมียและเมื่อถึงเวลาว่ายขึ้นกินอาหารปลาตัวผู้มักจะขึ้นฮุบแล้วลงอย่างรวดเร็วแต่ปลาตัวเมียจะขึ้นเร็วเพราะกินเก่งต้องการอาหารมากแต่อุ้ยอ้ายจึงกลับตัวลงช้ากว่าและท้ายสุดหากดูในบ่อที่เลี้ยงรวมทั้งผู้เมียจะเอาให้แน่ถ้ามีตัวเมียท้องอยู่ในบ่อ แล้วมีปลาตัวอื่นไล่ตามกันเป็นขบวนตัวที่ถูกไล่แล้วว่ายหนี เป็นตัวเมียและกำลังท้องชัวร์ๆส่วนตัวที่ตามต้องเป็นตัวผู้แน่นอน

การเลือกเพศปลาคาร์พนั้นยังไม่มีใครที่สามารถระบุเพศที่ชัดเจนได้จริงๆ จะมีก็แต่การใช้ประสบการณ์ในการสังเกตุว่าตัวนี้เป็นเพศอะไร ซึ่งมันก็ยังให้ผลที่ไม่แน่ชัดต้องอยู่ที่ประสบการณ์ของคนเลือกที่จะเพิ่มเปอร์เซ็นต์ความถูกต้องได้มากขึ้น ซึ่งหลักเทคนิคในการเลือกนั้นถูกแบ่งแยกออกมาเป็นการเลือกเพศผู้และเพศเมีย เราจะมาช่วยให้คุณสามารถเลืกเพศปลาได้อย่างแม่นยำขึ้นถ้าดูในแบบที่เรากำลังจะนำเสนอต่อจากนี้ เริ่มกันที่การเลือกปลาคาร์พเพศผู้ พัฒนาการแรกของมันจะมาจากสีที่ขึ้นออกมาค่อนข้างเร็ว ถัดมาจะเป็นในส่วนของครีบว่ายตรงอกของปลาทั้ง 2 ข้าง โดยทั้งเส้นหลักและเส้นรองจะมีขนาดที่หนากว่า สีเข้มกว่าอย่างชัดเจน ถ้าสายตาดีๆหน่อยลองสังเกตุที่ครีบอกทั้ง 2 ข้างจะมีจุดขาวเล็กๆ ซึ่งญี่ปุ่นเรียกว่าจุดดาว หากมองเห็นด้วยเทคนิคนี้ส่วนใหญ่ไม่พลาดได้ 100 % เป็นเพศผู้แน่นอน ส่วนสุดท้ายจะเป็นตรงส่วนของทวารหนักของปลา เราจะเห็นรูปร่างคล้ายหยดน้ำจมลึกลงไปและดูยาว ถ้าใช่ก็เป็นเพศผู้เกือบ 90 % ต่อมาเราจะมาพูดถึงการเลือกปลาคาร์พเพศเมีย เริ่มกันที่สีสันจะขึ้นมาค่อนข้างช้า ยังไม่จบการพัฒนาการ โดยส่วนใหญ่จะขึ้นมาแค่ 80%เท่านั้น เสร็จแล้วให้เราไปดุที่ครีบว่ายตรงอกทั้ง 2 ข้างจะดูบางและใสทั้งเส้นหลักและเส้นรอง ถ้าสายตาคุณยังดีๆอยู่ให้สังเกตุดีๆที่ครีบอกทั้ง 2 ข้างให้ดีจะไม่มีจุดขาวเล็กๆ ซึ่งคนญี่ปุ่นเรียกว่าจุดดาว หากมองเห็นด้วยเทคนิคนี้ได้ส่วนใหญ่ 100% เป็นเพศเมียแน่นอน จุดสุดท้ายเป็นรูทวารของปลาคาร์พหากเป็นเพศเมียจะดูกลมและนูนไม่จมลึกลงไป ถ้าสังเกตุเห็นชัดเจนประมาณ 99% เป็นเพศเมีย เป็นไงกันบ้างละครับได้เรียนรู้วิธีการเลือกเพศปลาคาร์พแบบเจาะลึกกันถึงไส้ในของปลาคาร์พกันเลยทีเดียว หวังว่าบทความนี้คงจะสามารถช่วยในการเลือกเพศปลาคาร์พให้กับผู้อ่านได้ไม่มากก็น้อยนะครับ